Direct naar content gaan
hero
Geniet,
maar drink met mate

Merkwaardige opmerkingen over oude slogan STIVA

Met verbazing las ik op nos.nl een verhandeling van PvdA Tweede Kamerlid Lea Bouwmeester over het wel en wee van de slogan uit 2006/2007 (!) ‘Alcohol onder de 16, nog even niet’. De koppeling die zij maakt tussen deze slogan en het item uit het radioprogramma Argos – waar kennelijk een ambtenaar in 2014 mails heeft verwijderd die te maken hadden met correspondentie tussen het ministerie van VWS en de gemeente Utrecht over loktieners – is merkwaardig en gekunsteld. Maar dat is niet de reden van mijn verbazing.

 

Waar ik oprecht moeite mee heb, is dat rond het ontstaan van deze slogan door Bouwmeester een sfeer wordt gecreëerd van geheimzinnigheid en lobby. Bouwmeester is van mening dat de Kamer niet genoeg betrokken was bij de campagne. Ook zegt zij dat de slogan na een overleg met directeuren van verschillende alcoholbedrijven op het ministerie zou zijn vastgesteld, terwijl de Kamer die slogan nooit zou hebben goedgekeurd. Dat is echt volkomen onzin.

 

Wat zijn de feiten dan wel?

  1. Het was allereerst geen campagne en al helemaal geen campagne waar de overheid partner in was. Het was een slogan.
  2. Deze slogan is door de alcoholsector vrijwillig geplaatst bij reclame-uitingen. Op televisie, bioscoop en print. Het was dus helemaal niet aan de Kamer om ‘iets goed te keuren’. Het was een proactieve en vrijwillige actie vanuit de alcoholsector.
  3. De reden waarom de branche met deze slogan kwam, was omdat kabinet en Kamer destijds – nogmaals we praten over 2006/2007 – zeer terughoudend was met het actief communiceren van de wettelijke leeftijdsgrens. Het kabinet wilde dit niet doen en daarom nam de branche zelf het initiatief.
  4. Terugkijkend was deze slogan de eerste waarbij de leeftijdsgrens voor het eerst actief werd gecommuniceerd. Daarna zijn er nog vele andere slogans en campagnes gevolgd, zoals ‘Alcohol onder de 16, natuurlijk niet’, ‘Geen 16? Geen druppel’ en het huidige ‘NIX 18’. Tegenwoordig vinden we het heel normaal dat ouders en jongeren zelf worden geïnformeerd over de wettelijke verkoopleeftijdsgrens, maar destijds zagen een aantal stakeholders vooral bezwaren om dit te doen.
  5. De slogan is niet tijdens een overleg spontaan ontstaan, maar is vooraf getest op wat de doelgroep (ouders en jongeren) het meest aansprekend vond. Dit gebeurde in 2006, in een tijd dat ouders nog nauwelijks werden aangesproken op het feit dat hun kinderen onder de 16 niet zouden mogen drinken. De slogan hintte vooral op het motief van ‘nudging’ (‘beter nog even niet’), omdat dat destijds het beste leek aan te sluiten bij de doelgroep en dus ook het meest effectief leek te zijn.
  6. Het overleg waar Bouwmeester op doelt en waarvan zij zegt dat er geen notulen meer van zijn, was een overleg in de traditie van publiekprivate samenwerking. Naast VWS en enkele deelnemers vanuit de alcoholsector, zaten bijvoorbeeld ook het Trimbos Instituut, GGD Nederland en vertegenwoordigers van Nederlandse gemeenten aan tafel. De notulen van dit Directeurenoverleg Alcohol zijn gewoon beschikbaar en worden regelmatig opgevraagd via een WOB-verzoek. Overigens bestaat het overleg niet meer, het is in december 2014 opgehouden te bestaan.

 

Transparantie over overleg tussen ministeries en andere stakeholders is een groot goed. Het is prima als om aandacht wordt gevraagd voor dat fenomeen, al zal het lastig zijn om alle contacten tussen overheid en samenleving – er zijn tal van organisaties waar alle ministeries overleg mee hebben – te registreren. Belangrijk criterium bij samenwerking tussen overheid en welke andere organisaties dan ook is of het resultaten oplevert.

 

Sinds 2007 is het aantal jongeren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken met bijna 40% gedaald (van 75% naar 46%). Het aantal jongeren in die leeftijd dat de laatste maand aan binge drinken heeft gedaan is met 33% gedaald (van 30% naar 20%). De laatste cijfers komen uit 2013, dus nog voor de invoering van de nieuwe leeftijdsgrens van 18 jaar. Zou deze daling ook hebben plaatsgevonden als partijen die dezelfde wens hebben (namelijk dat er (toen) onder de 16 en nu onder de 18 jaar niet gedronken wordt) niet met elkaar hadden overlegd? Misschien wel, misschien niet. Maar niemand kan ontkennen dat de slogan ‘Alcohol onder de 16, nog even niet’ de eerste keer was dat het publiek actief werd geïnformeerd over de wettelijke leeftijdsgrens. En dat is anno 2015 de basis van een succesvol alcoholbeleid.

 

Peter de Wolf

directeur STIVA