Direct naar content gaan
hero
Geniet,
maar drink met mate

Opinie: Brandpunt reportage over alcohol vol met feitelijke onjuistheden

In de uitzending van Brandpunt van 5 oktober jl. met de titel ‘Drinken tot je erbij neervalt’ wordt gepleit voor een omslag in de drinkcultuur in Nederland. Er wordt een beeld neergezet dat Nederland tot de zwaarste drinkers van Europa behoort. Maar klopt dat eigenlijk wel?

Met verbijstering heeft STIVA kennis genomen van de reportage. Dat er in Nederland nog veel kan gebeuren om mensen verantwoorder te laten drinken, is iets waar STIVA het volmondig mee eens is. Maar het beeld dat in Nederland een cultuur bestaat van drinken om dronken te worden en dat we tot de zwaarst drinkende landen van Europa behoren, is simpelweg onjuist. Het omgekeerde is het geval. Dit zijn niet de enige onjuistheden in de reportage.

Onjuistheid 1: “Gemiddeld drinken we 9 liter pure alcohol”
Dit klopt niet. In 1980 dronken we gemiddeld 9 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking, in 2013 is dit met 20% gedaald tot 7,2 liter. Hiermee staan we overigens niet in de top van Europa, maar juist in de achterhoede; van de 54 andere landen in Europa (Europese regio van de Wereldgezondheidsorganisatie) staan we hiermee rond de 40e plaats. Bepaald geen topnotering dus.

Download hier de factsheet alcoholconsumptie

Onjuistheid 2: “Nederland staat in de top van Europa als het gaat om zware drinkers”
Nederland staat juist in de top 3 van de meest verantwoorde drinkers. Het percentage van wat de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) ‘heavy episodic drinking’ noemt is in Nederland 6,6%. Hier scoren we na Italië het laagst van de hele EU. En als het gaat om ‘alcohol use disorders’ scoort Nederland met 1,2% ook zeer laag. Ter vergelijking: In landen als Duitsland en België is dit ruim 5% en in de UK bijna 12%.

Bron: Global Status Report on Alcohol and Health 2014
Download hier de factsheet Nederland in internationaal perspectief

Onjuistheid 3: “We drinken 4x zo veel als 40 jaar geleden”
Ook dit is onjuist. Gemiddeld dronken we in de jaren zeventig zo’n 7 liter per hoofd van de bevolking. In 2013 was dit 7,2 liter, dus drinken we nagenoeg evenveel als 40 jaar geleden. In 1980 was de gemiddelde consumptie het hoogst, namelijk 9 liter. Sinds die tijd is de consumptie dus met 20% gedaald.

Er bestaan veel misvattingen over hoeveel we drinken en zeker hoe dat zich verhoudt tot de rest van Europa. Het CBS besteedde hier al aandacht aan in een publicatie waarin ze keken naar de ontwikkeling van de alcoholconsumptie in Nederland en de rest van Europa. Het CBS kwalificeerde Nederland als matigingseiland in Europa.

Bron: CBS

Mag je zorgen hebben over de alcoholconsumptie in Nederland? Ja, bij sommige groepen vindt helaas nog steeds overmatige consumptie plaats. Zo zien we dat minderjarigen spectaculair minder drinken dan een jaar of tien geleden, maar jongeren die drinken doen dat nog even overmatig. Deze specifieke groep vraagt om een specifieke aanpak. Dat is echter heel wat anders dan Nederland onterecht in de hoek zetten als overmatige drinker. En dat dat zou rechtvaardigen dat er een cultuuromslag moet plaatsvinden. Die cultuuromslag is al meer dan dertig jaar geleden begonnen. Mensen drinken minder en minder overmatig. Bij jongeren zien we dat dat laatste 15 jaar ook steeds minder wordt gedronken. Alcohol en verkeersdeelname is in veel landen nog steeds een groot probleem, maar Nederland scoort hier het beste op in heel Europa.

Eén van de belangrijkste journalistieke waarden is het achterhalen van de feiten. Die zijn open en bloot te vinden. Op het moment dat je er voor kiest om die feiten te negeren en te vervangen door onwaarheden, kan de conclusie niet anders zijn dan dat je bezig bent met stemmingmakerij.